Stock statement અને drawing power: ₹60 લાખની limit માં ફક્ત ₹54 લાખ કેમ મળે
Cash-credit limit એ ceiling છે, balance નહીં: દર મહિનાનું stock statement નક્કી કરે છે કે તમે તેમાંથી કેટલું વાપરી શકો, અને જવાબ ઘણી વાર sanction letter કરતાં ઓછો હોય છે.
લેખક: CA Ankit Shah · B.Com., F.C.A., DISA(ICAI)
19 October 2026·4 મિનિટ વાંચન·Read in English
આ લેખમાં
Stock statement એટલે શું?Drawing power એટલે શું?Drawing power ની ગણતરી કેવી રીતે થાય?Account drawing power થી ઉપર જાય તો શું થાય?Stock statement format અને stock audit: બેંક શું જુએ છેમુખ્ય મુદ્દા- Cash-credit limit એ બેંક વધુમાં વધુ કેટલું આપશે તે છે; drawing power એ આજે તમે ખરેખર કેટલું વાપરી શકો તે છે, જે તમારા stock અને debtors પરથી નક્કી થાય છે. તમે બંનેમાંથી ઓછી રકમ જ વાપરી શકો.
- Drawing power = (stock, જ્યાં બેંક creditors બાદ કરે ત્યાં તે બાદ કરીને) stock margin પછીની રકમ + (90 દિવસથી ઓછા જૂના debtors) debtor margin પછીની રકમ. Margin અને statement ની frequency તમારા sanction letter માં નક્કી હોય છે.
- ઉદાહરણ: ₹60 લાખની limit, પણ stock અને debtors ફક્ત ₹54 લાખ સુધી support કરે. ₹58 લાખ પહેલેથી વપરાયા હોય તો account ₹4 લાખ overdrawn થાય.
- Statement સમયસર આપો, અને તે જ books માંથી બનાવો જેમાંથી GST return ભરાય છે. જૂનું કે mismatch થયેલું statement drawing power અટકાવી શકે.
Ring Road ના એક saree trader ને ₹60 લાખની cash-credit limit sanction થઈ હતી, અને એક શુક્રવારે supplier ને આપેલો ₹6 લાખનો cheque પાછો આવ્યો. Account માં ₹58 લાખ વપરાયેલા અને ₹2 લાખ "free" દેખાતા હતા. કોઈએ તેમને કહ્યું નહોતું કે તે ₹2 લાખ ફક્ત sanction letter માં છે. બેંકની પોતાની sheet પર તેમની drawing power ₹54 લાખ હતી.
Stock statement એટલે શું?
Stock statement એ બેંકને દર મહિને (અથવા sanction letter માં લખ્યા મુજબ) આપવાનું ટૂંકું declaration છે: ચોક્કસ તારીખે તમારો closing stock, debtors અને creditors કેટલા છે. સરળ ભાષામાં, બેંકે જેની સામે ધિરાણ આપ્યું છે તે માલ અને લેણાં હજુ છે કે નહીં તે ચકાસવાની રીત. ઉદાહરણ: સુરતનો grey-cloth trader દર મહિને 10 તારીખ સુધીમાં ગયા મહિનાના અંતનું statement આપે છે; branch તેને account સાથે જોડે છે.
તે વાર્ષિક CMA data થી અલગ છે. CMA વર્ષમાં એક વાર limit નક્કી કરે છે. Stock statement દર મહિને નક્કી કરે છે કે તે limit માંથી કેટલી open છે.
Drawing power એટલે શું?
Drawing power (DP) એ બેંક પાસે રહેલી security — તમારા stock અને debtors — સામે આજે તમે કેટલું વાપરી શકો તે રકમ છે. સરળ ભાષામાં, limit એ ગ્લાસનું size છે, drawing power એ બેંક ગ્લાસ કેટલો ભરવા દે તે છે. તમે limit અને DP માંથી ઓછી રકમ વાપરી શકો. ઉદાહરણ: limit ₹60 લાખ, DP ₹54 લાખ, તો આ મહિને ceiling ₹54 લાખ.
Sanction letter ceiling નક્કી કરે છે. Stock statement નક્કી કરે છે કે આજે તેમાંથી કેટલું open છે.
તમારી બેંક margin પહેલાં શું બાદ કરે છે, અથવા statement ક્યારે આપવાનું છે તે ખાતરી નથી? જવાબ તમારા sanction letter માં છે — અમે સાથે બેસીને વાંચી શકીએ.
WhatsApp usDrawing power ની ગણતરી કેવી રીતે થાય?
પદ્ધતિ sanction terms માં નક્કી થાય છે અને બેંક પ્રમાણે બદલાય છે, પણ સામાન્ય રીત નીચે મુજબ છે. 25% અને 40% margin ફક્ત ઉદાહરણ છે; તમારા letter માં અલગ હોઈ શકે.
- Stock: closing stock, જ્યાં બેંક બાદ કરે ત્યાં તે stock ના creditors બાદ કરીને, પછી stock margin બાદ. (કેટલીક બેંકો ફક્ત "paid stock" સામે ધિરાણ આપે છે.)
- Debtors: ફક્ત 90 દિવસથી ઓછા જૂના debtors, પછી debtor margin બાદ. જૂના debtors ગણાતા નથી.
- Cap: drawing power ક્યારેય sanctioned limit કરતાં વધી શકતી નથી.
ઉદાહરણ, ₹ લાખમાં. Stock 70, creditors 30, એટલે net stock 40; 25% margin પછી 30 ગણાય. Debtors 50, તેમાંથી 10 90 દિવસથી જૂના, એટલે 40 eligible; 40% margin પછી 24 ગણાય. Drawing power: 30 + 24 = 54.
શું ફેરફાર કર્યો તે જુઓ. ₹10 લાખના જૂના debtors એ ₹6 લાખ drawing power ઘટાડી, અને ₹30 લાખના unpaid creditors એ ₹22.5 લાખ. જૂનો debtor વસૂલ કરવાથી કે supplier ને સમયસર ચૂકવવાથી DP સીધી વધે છે.
Account drawing power થી ઉપર જાય તો શું થાય?
વધારાની રકમ overdrawn અથવા irregular position કહેવાય. બેંકો સામાન્ય રીતે વધુ cheque honour કરવાનું બંધ કરે છે, penal interest લગાવે છે, અને ચાલુ રહે તો RBI ના asset-classification norms હેઠળ account ને stressed (SMA) ગણે છે, જે તમારા CIBIL record ને પણ અસર કરે છે. ઉદાહરણ: ઉપરના trader ના 58 સામે DP 54 હતી, એટલે ₹6 લાખના cheque માટે જગ્યા નહોતી.
Stock statement format અને stock audit: બેંક શું જુએ છે
બેંક પોતાનો format આપે છે, જેમાં stock category પ્રમાણે (raw material, work in progress, finished goods), debtors ઉંમર પ્રમાણે, અને creditors હોય છે. તેના પર proprietor અથવા partner સહી કરે છે. મોટી limit માટે બેંક stock auditor પણ નીમે છે, જે stock ની physical ચકાસણી કરી statement અને તમારી books સાથે સરખાવે છે. ઉદાહરણ: જે processor બેંકને ₹70 લાખનો stock બતાવે પણ balance sheet માં ₹55 લાખ હોય, તેને ₹15 લાખના તફાવતનો ખુલાસો પૂછાશે.
વ્યવહારુ નિયમ સરળ છે: એક જ સેટ numbers. Statement, તમારા accounts અને GST returns એક જ વાર્તા કહે, અને તફાવતો (જેમ કે goods in transit) સમજાવેલા હોય.
Account પહેલેથી drawing power ની નજીક છે? બેંકનો પત્ર આવે તે પહેલાં, આગલા statement પહેલાં અમારી સાથે વાત કરો.
WhatsApp usમુખ્ય મુદ્દા
- Limit અને drawing power અલગ છે; તમે ઓછી રકમ વાપરી શકો.
- Margin, creditors ની ગણતરી અને due dates તમારા sanction letter માં વાંચો (જુઓ sanction letter કેવી રીતે વાંચવો).
- જૂના debtors અને unpaid creditors drawing power ઘટાડે છે.
- સમયસર આપો, અને GST return જેવી જ books માંથી બનાવો.
સ્રોત
- Ankit Shah and Co., How to read a bank loan sanction letter and CMA data explained.
- Efinancemanagement, What is Drawing Power? (general method; margins shown here are illustrative).
- Quicko, How is drawing power calculated for a cash credit account.
- Reserve Bank of India, Master Directions on income recognition, asset classification and advances (overdrawn and irregular accounts). Exact margins and statement dates are contractual and appear in each bank's sanction letter.
આ લેખ સામાન્ય માહિતી છે, professional સલાહ નહીં. નિયમો બદલાય છે; વર્તમાન જોગવાઈઓ ચકાસો અથવા તમારી પરિસ્થિતિ માટે સલાહ માટે ઑફિસનો સંપર્ક કરો.